تبلیغات
فارسی دوره راهنمایی - کاربرد نشانه ها در انشا نویسی
یکشنبه 24 مهر 1390

کاربرد نشانه ها در انشا نویسی

   نوشته شده توسط: محمود صیادی    

كاربرد نشانه هادرادبیّات فارسی

به خاطر داشته باشید كه به كمك علائم نگارشی می توانیم:

   1 -  تكیه و آهنگ یك نوشته را رعایت كنیم.

       2 -  نوشته را به سرعت و دقّت و راحت بخوانیم.

            3 -  مفهوم نوشته ها را به خوبی دریابیم.

                 4 -  روابط اجزای جمله را دریابیم.

                       5 -  كلمات اختصاری را متمایز سازیم.

1.نقطه:(.) علامت مكث كامل

كاربردها:

          الف) در پایان همه ی جمله ها جز جمله های پرسشی و تعجّبی:

       مثال: امروز هوا ابری است.

          ب) پس از حرفی كه به صورت نشانه ی اختصاری به كار رفته باشد:

       مثال:م. امید لقب شعری مهدی اخوان ثالث است.

          پ)پس از اعداد و حروف برای تفكیك عناوین از یكدیگر:

مثال:1.                                         الف.

      2.                                          ب.

2.ویرگول(،) علامت مكث كوتاه 

كاربردها:

          الف)پس از منادا:

 مثال: ای پسر، هان و هان تو را گفتم  كه تو بیدار شو كه من خفتم

          ب) برای عطف كلمه ها، جمله ها، سازه های هم پایه:

      مثال: فردوسی، سعدی، حافظ، مولوی و جامی از شاعران بزرگ  زبان فارسی هستند.

          پ) پس از گروه قیدی:

        مثال:  سال پیش ، به زیارت خانه خدا رفتم.

          ت) برای جدا كردن كلمه ای كه برای توضیح در ضمن جمله به صورت های بدل، عبارت های دعایی، توضیحی، جمله های معترضه می آید:

  مثال: حافظ ،شاعر شیرین سخن شیراز،حافظه ی قوم ایرانی است.

          ث) میان دو كلمه یا جمله  كه ممكن است ان ها را با كسره اضافه خواند:

     مثال: مادر، حسن را صدا زد.

          ج) به جای مكث كوتاه:

     مثال:  تا مرد سخن نگفته باشد، عیب و هنرش نهفته باشد.‌

          ‌‌‌‌چ) برای جدا كردن اجزای تاریخ یا نشانی یا بخش های مختلف كتاب شناسی و اعداد:

    مثال: از صبا تا نیما، یحیی آرین پور، تهران، زوار،1365

3.دو نقطه(:) دو نقطه ی بیانی

          الف) قبل از نقل قول:

     مثال: گفت :شرط نویسندگی درست نوشتن  و درست فهمیدن است.

           ب) هنگام بر شمردن اجزای یك چیز:

      مثال: ویرایش انواعی دارد:فنّی، زبانی، تخصّصی

          پ)مقابل كلمه ای كه می خواهیم آن را معنی كنیم:

       مثال: تماثیل :جمع مكسّر تمثال

          ت) برای جدا كردن اجزای ساعت،اسم سوره و شماره آن:

       مثال:4:35 بعد از ظهر منتظر شما هستم.

       مثال: بقره8:2

4. نشانه پرسش(؟)

          الف) پس از جمله ی پرسشی:

          مثال:آیا تا كنون فكر كرده اید صدها مادّه ی نگارشی پیش روی شماست؟

          ب) برای نشان دادن تردید و گمان(علامت سؤال داخل پرانتز)

         مثال: وفات حافظ در سال 721(؟) اتفاق افتاد.

          پ)برای نشان دادن مفهوم استهزا:

         مثال: او واقعاً نابغه (؟) است.

          ت) هنگام پرسش تأكیدی:

     مثال: مگر نمی دانی الان چه ساعتی است؟(یعنی می دانی ولی به قصد تأكید و یادآوری می پرسی)

5. نشانه ی تعجب(!)

          الف) در پایان جمله های تعجبی

           مثال: عجب روزگاری است!

          ب) در پایان جمله های خطابی:

          مثال:آقای رئیس! دبیر كل محترم!

          پ) در پایان جمله های دعا ونفرین

              مثال: الهی خیر از جوانی نبینی!

          ت) پس از اصوات:

                  مثال: هان! ای دل عبرت بین از دیده عبر كن هان

          ث) پس از جملات افسوس

                   مثال: دریغ از عمر!

          ج) پس از جملات تحسین

              مثال:آفرین بر دست و بر بازوی او !

6. گیومه«» نشانه نقل قول

          الف) سخنی كه به طور مستقیم از جایی یا كسی نقل می شود.

       مثال: به قول بیهقی« بنیاد ظلم در جهان اندك بود. هركس چیزی بدان مزید كرده تا بدین غایت رسیده»

          ب) تأ كید بر اسامی و عناوین و اصطلاحات علمی و فنی و یا هر نام و عبارتی كه قصد برجسته سازی آن را داشته باشیم.

       مثال:« فضا سازی در آغاز و میانه و پایان نوشته نقش مهمّی دارد»

7. نقطه ویرگول؛ علامت مكث طولانی

          الف) برای جدا كردن جمله های متعدد با مفهوم مستقل و در یك عبارت طولانی.

   مثال: برای نوشتن گزارش خوب و دقیق باید فكر كرد؛ منابع را جمع آوری و فهرست ها را تنظیم كرد.

          ب) پس از اجزای هر  دسته؛

     مثال:اهداف ما در دست نویسی عبارتند از:

          رعایت صورت درست كلمات

           ارائه شكل بهتری از نوشته برای خواندن بهتر

          سرعت بخشیدن در كارها

8.خط فاصله(-) نشانه جدا سازی

          الف) برای جدا كردن جمله های معترضه(دعایی- توضیحی و بدل و…

  مثال: حافظ شیرازی- لسان الغیب- قرآن را به چهارده روایت حفظ داشت.

          ب) برای جدا كردن دو كلمه كه بر روی هم دو جنبه مختلف از یك منظور را  نشان دهند.

     مثال: مباحث ادبی- هنری نزدیكی خاصی با هم دارند.

          پ) به معنی«تا» و «به» برای بیان فواصل زمانی و مكانی

        مثال: قطار  تهران – مشهد وارد ایستگاه شد.

       مثال:گروه های سنی 9-7 سال در این نمایشگاه شركت كردند.

          ت) به جای تكرار نام گوینده در آغاز مكالمه های تلفنی، نمایشی و داستانی

        مثال:

-          چرا این موقع آمدی؟

-          قربان وسیله نبود.

          ث) برای شكستن كلمه ای كه در پایان سطر نمی گنجد

       مثال: …………………در صورت خواندن كتاب –

-          های خوب و مفید می توان نویسنده خوبی شد.

9. سه نقطه(…) نشان حذف و تعلیق

          الف) برای نشان دادن جملات و كلمات محذوف و یا ادامه دار

      مثال: گزارش انواعی دارد: خبری، هنری، فرهنگی و …

          ب) سخن ناتمام، مكث طولانی در كلام.

     مثال: در دنیا… همین یك طوطی را … داشتم

          پ) برای نشان دادن كشش هجا در گفتار.

      مثال: سقف هر…ی ریخت. آها…ی حسن كجایی؟

10. قلاب[ ]

          الف) مطالبی كه جزء اصل كلام نباشد و دستورهای اجرایی  در نمایش نامه

      مثال: حسین وارد شد[ ابرازاحساسات مردم] سپس نشست.

          ب) اضافه كردن كلمات الحاقی به متن در تصحیح متن.

      مثال: گفت : من مردی طرارم[ تو] این زر امانت به من دادی.

11. كمانك (پرانتز)

          توضیحات بیشتر در مورد ذكر مثال ها، معادل كلمات،  جملات تكمیلی،  سال وفات، تولد و …

        مثال: همدان (هگمتانه ) در طول تاریخ بارها پایتخت بوده است.

12.خط مورب(ممیز)(/)

          الف) برای جدا كردن روز و ماه و سال

          ب) برای جدا كردن مصراع های یك بیت

          پ) در معنی « یا»  و معادل دو كلمه كه حكم واحدی دارند.

       مثال:دگمه/دكمه/تكمه

13. ستاره*

          الف) برای توضیح كلمه یا نكته ای در پاورقی

          ب) برای  نشانه دار كردن و جلب توجه

14. پیكان:

          الف) برای نشان دادن نتیجه:

           ب) نشانه ارجاع به معنی رجوع كنید به

          توجه: اگر پیكان رو به بالا باشد به خط یا مطلب قبلی

   اشاره می كند.

15. خط موازی:(||)

          نشانه ی جدا كردن است و در فرهنگ های لغت بیشتر به كار می رود.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر